Samiti dyditor i NATO-s ka përfunduar në Ankara, kryeqytetin e Turqisë. Konferenca u zhvillua në një kohë të tensionuar për aleancën, pas luftës tre-mujore të Shteteve të Bashkuara dhe Izraelit kundër Iranit, komenteve të presidentit amerikan Donald Trump ndaj aleatëve dhe shqetësimeve në Evropë për aftësitë ushtarake të Rusisë.
Aleanca u zotua për 70 miliardë euro (80 miliardë dollarë) ndihmë për Kievin dhe premtoi zgjerimin e shpenzimeve të mbrojtjes. Sekretari i Përgjithshëm, Mark Rutte, deklaroi se kjo çon në një NATO të transformuar, duke shtuar se aleatët evropianë do të jenë më të aftë të bashkëpunojnë me SHBA-në për sigurinë e një miliard njerëzve.
Në qendër të agjendës ishin buxhetet e mbrojtjes dhe mbështetja për Ukrainën.
Trump e përshkroi samitin si “shumë të suksesshëm” dhe të karakterizuar nga “unitet i jashtëzakonshëm”, ndërsa presidenti turk, Recep Tayyip Erdogan, e cilësoi takimin si “historik”. Megjithatë, samiti u shoqërua me tensione, pasi Trump deklaroi se memorandumi i mirëkuptimit i Uashingtonit me Teheranin ka “përfunduar” dhe përsëriti qëndrimin se SHBA-ja duhet të kontrollojë Groenlandën.
Lidhur me Iranin, NATO-ja bëri thirrje për respektimin e lirisë së lundrimit në ngushticën e Hormuzit dhe theksoi se Irani nuk duhet të lejohet të pajiset me armë bërthamore. Rutte i cilësoi sulmet e fundit të SHBA-së ndaj Iranit si “plotësisht të domosdoshme”, duke pretenduar se Teherani po shkel armëpushimin.
Nën presionin e Trumpit, liderët e NATO-s ranë dakord për rritjen e shpenzimeve të mbrojtjes dhe zhvillimin e kapaciteteve ushtarake. Megjithatë, të dhënat tregojnë se vetëm pesë nga 32 anëtarët pritet të arrijnë objektivin e shpenzimit të 3.5 për qind të PBB-së për mbrojtjen bazë në vitin 2026.
Deklarata përfshiu mbi 50 miliardë dollarë në prokurime të reja për teknologji të avancuara dhe mbrojtje raketore.
Presidenti ukrainas, Volodymyr Zelenskyy, zhvilloi një sërë takimesh për të kërkuar mbështetje për Ukrainën, e cila nuk është anëtare e NATO-s. Trump njoftoi se SHBA-ja do t’i japë Ukrainës të drejtën për të prodhuar sisteme raketore Patriot, ndërsa Zelenskyy konfirmoi nënshkrimin e marrëveshjeve dypalëshe për dronë me disa vende.
Burimi: aljazeera.com
